{"id":810,"date":"2026-03-06T10:21:04","date_gmt":"2026-03-06T09:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/?p=810"},"modified":"2026-03-06T10:24:21","modified_gmt":"2026-03-06T09:24:21","slug":"cwiczenia-narzadow-mowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/2026\/03\/06\/cwiczenia-narzadow-mowy\/","title":{"rendered":"\u0106wiczenia narz\u0105d\u00f3w mowy"},"content":{"rendered":"<h2 style=\"text-align: center;\">\u0106WICZENIA NARZ\u0104D\u00d3W ARTYKULACYJNYCH<\/h2>\n<p>Sprawno\u015b\u0107 aparatu artykulacyjnego jest bardzo wa\u017cna dla wyrazisto\u015bci naszych wypowiedzi. Wymawianiu poszczeg\u00f3lnych d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy towarzyszy poruszanie si\u0119 warg, j\u0119zyka, podniebienia mi\u0119kkiego i \u017cuchwy. Ruchy te musz\u0105 by\u0107 bardzo dok\u0142adne, tzn. powinny by\u0107 wykonane w \u015bci\u015ble okre\u015blony spos\u00f3b, a tak\u017ce w danym miejscu jamy ustnej. Na przyk\u0142ad przy realizacji g\u0142oski s niezb\u0119dne jest zbli\u017cenie siekaczy do siebie, co mo\u017cliwe jest tylko przy prawid\u0142owym zgryzie. Natomiast przy artykulacji g\u0142osek: sz, \u017c cz, d\u017c oraz r konieczne jest uniesienie czubka j\u0119zyka do wa\u0142ka dzi\u0105s\u0142owego.<\/p>\n<p>Tak wi\u0119c dla poprawnego artyku\u0142owania d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy konieczna jest zar\u00f3wno sprawno\u015b\u0107, jak i prawid\u0142owa budowa aparatu artykulacyjnego.<\/p>\n<h3>\u0106wiczenia aparatu artykulacyjnego maj\u0105 na celu:<\/h3>\n<ul>\n<li>usprawnianie j\u0119zyka, warg, podniebienia mi\u0119kkiego i \u017cuchwy (dolnej ruchomej szcz\u0119ki),<\/li>\n<li>opanowanie umiej\u0119tno\u015bci \u015bwiadomego kierowania ruchami narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych,<\/li>\n<li>wyrobienie wra\u017cliwo\u015bci miejsc i ruch\u00f3w w jamie ustnej, istotnych dla prawid\u0142owego wymawiania d\u017awi\u0119k\u00f3w,<\/li>\n<li>usprawnienie koordynacji ruchowej w zakresie aparatu artykulacyjnego,<\/li>\n<li>wyuczenie prawid\u0142owego po\u0142ykania.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Zestaw i proporcje \u0107wicze\u0144 uzale\u017cniamy od realizacji okre\u015blonego celu.<\/p>\n<p><strong>\u0106wiczenia powinny by\u0107 prowadzone codziennie (kilka razy w ci\u0105gu dnia) przez 5-10 minut.<\/strong> Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce czas trwania i liczb\u0119 powt\u00f3rze\u0144 nale\u017cy dostosowa\u0107 do indywidualnych mo\u017cliwo\u015bci dziecka. \u0106wiczenia staramy si\u0119 urozmaica\u0107, prowadzi\u0107 w formie zabawowej, szczeg\u00f3lnie dla dzieci m\u0142odszych. Na pocz\u0105tku \u0107wiczymy z dzieckiem przed lustrem, kiedy potrafi ju\u017c wykona\u0107 je bez kontroli, mo\u017cna wykorzystywa\u0107 ka\u017cd\u0105 nadarzaj\u0105ca si\u0119 okazj\u0119: spacer, jazd\u0119 samochodem czy drog\u0119 do szko\u0142y. \u0106wiczenia artykulacyjne powinny by\u0107 wykonane dok\u0142adnie, dlatego nie jest wskazany po\u015bpiech, anizbyt du\u017ca liczba \u0107wicze\u0144 w ci\u0105gu jednych zaj\u0119\u0107. Korzystniej jest powtarza\u0107 je przy r\u00f3\u017cnych okazjach, a\u017c zostanie osi\u0105gni\u0119ta precyzja i szybko\u015b\u0107 ruch\u00f3w narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\">PAMI\u0118TAJMY! Efektywno\u015b\u0107 \u0107wicze\u0144 mo\u017cliwa jest tylko poprzez wielokrotne powtarzanie.<\/h3>\n<p>Gimnastyk\u0119 aparatu mowy rozpoczynamy od \u0107wicze\u0144 najprostszych, stopniowo zwi\u0119kszaj\u0105c ich trudno\u015b\u0107. Na pocz\u0105tku mo\u017cemy wykorzysta\u0107 naturalne sytuacje:<\/p>\n<ul>\n<li>Po posi\u0142ku pozw\u00f3lmy dziecku wyliza\u0107 talerz j\u0119zykiem jak kotek. To \u0107wiczenie mniej eleganckie, za to bardzo skutecznie gimnastykuje \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka.<\/li>\n<li>Posmarujmy dziecku wargi miodem, kremem czekoladowym lub mlekiem w proszku i popro\u015bmy, aby zliza\u0142 je dok\u0142adnie jak mi\u015b czy kotek.<\/li>\n<li>Kiedy dziecko ziewa nie ga\u0144my go, lecz popro\u015bmy, aby ziewn\u0119\u0142o jeszcze kilka razy, zas\u0142aniaj\u0105c usta.<\/li>\n<li>Je\u015bli dziecko dosta\u0142o lizaka zaproponujmy mu, aby liza\u0142o go unosz\u0105c czubek j\u0119zyka ku g\u00f3rze.<\/li>\n<li>Przy porannym i wieczornym myciu z\u0119b\u00f3w zaproponujmy dziecku liczenie z\u0119b\u00f3w lub witanie si\u0119 z nimi w ten spos\u00f3b, aby czubek j\u0119zyka dotkn\u0105\u0142 ka\u017cdego z\u0119ba osobno.<\/li>\n<li>Podczas rysowania popro\u015bmy dziecko, aby narysowa\u0142o j\u0119zykiem k\u00f3\u0142ko (dooko\u0142a warg) lub kreseczki (od jednego do drugiego k\u0105cika ust).<\/li>\n<li>Dmuchanie na talerz z gor\u0105c\u0105 zup\u0105, chuchanie na zmarzni\u0119te d\u0142onie, cmokanie, \u017cucie pokarm\u00f3w a nawet wystawianie j\u0119zyka to te\u017c \u0107wiczenia aparatu artykulacyjnego.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z ma\u0142ymi dzie\u0107mi \u0107wiczenia prowadzimy w formie zabawowej. Skuteczn\u0105 i atrakcyjn\u0105 form\u0105 \u0107wicze\u0144 aparatu mowy s\u0105 zabawy fabularyzowane w czasie kt\u00f3rych dzieci na\u015bladuj\u0105 za pomoc\u0105 warg i j\u0119zyka ruchy zwierz\u0105t czy r\u00f3\u017cne czynno\u015bci.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: center;\">\u0106wiczenia usprawniaj\u0105ce j\u0119zyk (pionizacja), np. w przypadku, gdy u dziecka utrwalane s\u0105 g\u0142oski: l, sz \u017c cz d\u017c , r :<\/h4>\n<ul>\n<li>Dotykamy palcem lub zimn\u0105 \u0142y\u017ceczk\u0105 podniebienia tu\u017c za g\u00f3rnymi z\u0119bami, nazywaj\u0105c je zaczarowanym miejscem, w kt\u00f3rym j\u0119zyk powinien przebywa\u0107, gdy mamy zamkni\u0119t\u0105 buzi\u0119.<\/li>\n<li>Przytrzymywanie czubkiem j\u0119zyka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierk\u00f3w halls (z wg\u0142\u0119bieniem w \u015brodku) itp.<\/li>\n<li>Zlizywanie nutelli, miodu lub kawa\u0142ka chrupka kukurydzianego z podniebienia przy szeroko otwartych ustach.<\/li>\n<li>Konik &#8211; na\u015bladowanie konika stukaj\u0105c czubkiem j\u0119zyka o podniebienie, wydaj\u0105c przy tym charakterystyczny odg\u0142os kl\u0105skania.<\/li>\n<li>Winda &#8211; otw\u00f3rz szeroko buzi\u0119, poruszaj j\u0119zykiem tak, jakby by\u0142 wind\u0105 raz do g\u00f3ry, raz do do\u0142u.<\/li>\n<li>Karuzela &#8211; dzieci bardzo lubi\u0105 kr\u0119ci\u0107 si\u0119 w ko\u0142o, tw\u00f3j j\u0119zyk tak\u017ce. W\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk mi\u0119dzy wargi i dzi\u0105s\u0142a i zakr\u0119\u0107 nim raz w praw\u0105, raz w lew\u0105 stron\u0119.<\/li>\n<li>Pi\u0142ka \u2013 odbija si\u0119 i wypycha; poka\u017c jak mo\u017cna wypchn\u0105\u0107 policzki j\u0119zykiem, raz z prawej raz z lewej strony.<\/li>\n<li>Malarz &#8211; maluje sufit du\u017cym p\u0119dzlem. Pomaluj p\u0119dzlem (j\u0119zykiem) swoje podniebienie, zaczynaj\u0105c od z\u0119b\u00f3w w stron\u0119 gard\u0142a i z powrotem.<\/li>\n<li>M\u0142otek &#8211; wbijamy gwo\u017adzie w \u015bcian\u0119. Spr\u00f3buj zamieni\u0107 j\u0119zyk w m\u0142otek i uderzaj o dzi\u0105s\u0142a tu\u017c za g\u00f3rnymi z\u0119bami, na\u015bladuj\u0105c wbijanie gwo\u017adzia.<\/li>\n<li>Liczenie z\u0105bk\u00f3w &#8211; dosi\u0119ganie j\u0119zykiem do ka\u017cdego z\u0119ba na g\u00f3rze i na dole, z prawej i lewej strony.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>\u0106wiczenia \u017cuchwy<\/h4>\n<p>wykonuje si\u0119 je np. wtedy, gdy istnieje problem domykania ust, m.in. przy ustnym torze oddechowym (w przypadkach chronicznego nie\u017cytu nosa, podejrzeniu przero\u015bni\u0119cia III migda\u0142a). Wyst\u0119puje w\u00f3wczas odruchowo tor oddechowy ustny. Pracujemy w\u00f3wczas nad kontrol\u0105systematycznego oczyszczania nosa, torem oddechowym nosowym. Wspomagaj\u0105co wykonujemy r\u00f3wnie\u017c nast\u0119puj\u0105ce \u0107wiczenia:<\/p>\n<ul>\n<li>Zamykanie i otwieranie domku &#8211; szerokie otwieranie ust, jak przy wymawianiu g\u0142oski a, z\u0119by s\u0105 widoczne dzi\u0119ki rozchylonym wargom, nast\u0119pnie zagryzanie z\u0119b\u00f3w.<\/li>\n<li>Grzebie\u0144 &#8211; wysuwnie \u017cuchwy, zak\u0142adanie i poruszanie dolnymi z\u0119bami po g\u00f3rnej wardze. Cofanie \u017cuchwy, zak\u0142adanie i poruszanie g\u00f3rnymi z\u0119bami po dolnej wardze i brodzie.<\/li>\n<li>Guma do \u017cucia &#8211; \u017cucie gumy lub na\u015bladowanie.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>\u0106wiczenia podniebienia mi\u0119kkiego<\/h4>\n<p>np. przy trudno\u015bciach w opanowaniu artykulacji g\u0142osek : k, g :<\/p>\n<ul>\n<li>Zm\u0119czony piesek &#8211; j\u0119zyk wysuni\u0119ty z szeroko otwartych ust, wdychanie i wydychanie powietrza ustami.<\/li>\n<li>Chory krasnoludek &#8211; kaszlenie z j\u0119zykiem wysuni\u0119tym z ust.<\/li>\n<li>Balonik &#8211; nabieranie powietrza ustami, zatrzymanie w policzkach, nast\u0119pnie wypuszczanie nosem. Wersja trudniejsza \u2013 przepychanie powietrza na zmian\u0119 z prawego do lewego policzka.<\/li>\n<li>Biedronka, parasol, sukienka itp. &#8211; przysysanie kolorowych k\u00f3\u0142eczek poprzez wci\u0105ganie powietrza przez rurk\u0119 i przenoszenie na obrazek biedronki&#8230;<\/li>\n<li>\u015apioch \u2013 udawanie chrapania na wdechu i wydechu.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>\u0106wiczenia usprawniaj\u0105ce wargi :<\/h4>\n<ul>\n<li>Balonik &#8211; nadymanie policzk\u00f3w, usta \u015bci\u0105gni\u0119te (dla urozmaicenia bawimy si\u0119 w baloniki, kt\u00f3re p\u0119kaj\u0105 przek\u0142ute palcami ).<\/li>\n<li>Ca\u0142uski &#8211; cmokamy posy\u0142aj\u0105c do siebie buziaki.<\/li>\n<li>Niejadek &#8211; usta wci\u0105gamy w g\u0142\u0105b jamy ustnej.<\/li>\n<li>Zm\u0119czony konik &#8211; parskanie wargami (wargi powinny by\u0107 rozlu\u017anione),<\/li>\n<li>Podwieczorek pieska &#8211; chwytanie ustami drobnych cukierk\u00f3w, chrupek, kawa\u0142k\u00f3w sk\u00f3rki chleba, itp.<\/li>\n<li>Kto silniejszy? &#8211; napinanie warg w pozycji rozci\u0105gni\u0119tej. Dwie osoby siedz\u0105ce naprzeciw siebie trzymaj\u0105 ustami kartk\u0119 papieru i ka\u017cdy ci\u0105gnie w swoj\u0105 stron\u0119. Uwaga &#8211; dajmy dziecku szans\u0119 wygrania zawod\u00f3w.<\/li>\n<li>Rybka &#8211; powolne otwieranie i zamykanie warg tworz\u0105cych kszta\u0142t ko\u0142a, z\u0119by &#8222;zamkni\u0119te&#8221;<\/li>\n<li>\u015awinka &#8211; wysuwanie obu warg do przodu, udaj\u0105c ryjek \u015bwinki (g\u00f3rne i dolne z\u0119by powinny by\u0107 widoczne)<\/li>\n<li>W\u0105sy &#8211; wysuwanie warg jak przy wymawianiu u, po\u0142o\u017cenie na g\u00f3rnej wardze s\u0142omki lub o\u0142\u00f3wka i pr\u00f3by jak najd\u0142u\u017cszego utrzymania.<\/li>\n<li>Stra\u017c po\u017carna &#8211; wyra\u017ane wymawianie samog\u0142osek w parach: e o, i u, a u<\/li>\n<li>Suszarka &#8211; utrzymywanie przy pomocy warg s\u0142omki, wci\u0105ganie powietrza nosem, wydychanie przez s\u0142omk\u0119 na d\u0142o\u0144 (odczuwanie ciep\u0142ego powietrza).<\/li>\n<li>Pojazdy &#8211; na\u015bladowanie poprzez wibracj\u0119 warg warkotu motoru, helikoptera itp.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0106WICZENIA NARZ\u0104D\u00d3W ARTYKULACYJNYCH Sprawno\u015b\u0107 aparatu artykulacyjnego jest bardzo wa\u017cna dla wyrazisto\u015bci naszych wypowiedzi. Wymawianiu poszczeg\u00f3lnych d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy towarzyszy poruszanie si\u0119 warg, j\u0119zyka, podniebienia mi\u0119kkiego i \u017cuchwy. Ruchy te musz\u0105 by\u0107 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-810","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sp25-kacik-logopedy","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/810","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=810"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":811,"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/810\/revisions\/811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp15.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}